امید پایدار با درک توان اثرگذاری دانشجو شکل می گیرد

احسان پوراسماعیل ، استاد دانشگاه در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی با اشاره به نقش استادان در شکل گیری شخصیت علمی ، اخلاقی و اجتماعی دانشجویان اظهار کرد: امیدآفرینی در دانشگاه به معنای کمک به دانشجویان برای کشف امکان های واقعی تغییر در شرایط دشواری است؛ امید پایدار زمانی شکل می گیرد که جوان در کنار شناخت واقعیت ها و محدودیت ها، احساس کند توانایی اثرگذاری بر محیط زندگی خود را نیز دارد.

احسان پوراسماعیل، استاد دانشگاه در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی با اشاره به نقش استادان در شکل گیری شخصیت علمی، اخلاقی و اجتماعی دانشجویان اظهار کرد: امیدآفرینی در دانشگاه به معنای کمک به دانشجویان برای کشف امکان های واقعی تغییر در شرایط دشواری است؛ امید پایدار زمانی شکل می گیرد که جوان در کنار شناخت واقعیت ها و محدودیت ها، احساس کند توانایی اثرگذاری بر محیط زندگی خود را نیز دارد. وی با بیان اینکه استاد در این زمینه نقشی فراتر از انتقال دانش دارد، افزود: او از طریق نوع نگاه به مسائل، نحوه مواجهه با مشکلات و اعتمادی که به توانایی های دانشجویان نشان می دهد، می تواند احساس عاملیت و مسئولیت پذیری را در آن ها تقویت کند. استادی که مشکلات را انکار نمی کند، اما در برابر آن ها نیز تسلیم نمی شود شیوه ای واقع بینانه از امیدواری را به دانشجو می آموزد. این استاد دانشگاه با بیان اینکه یکی از عوامل شکل گیری ناامیدی در نسل جوان احساس بی اثر بودن است، تصریح کرد: هنگامی که جوان تصور کند تلاش علمی، اخلاقی و اجتماعی او تأثیری در آینده ندارد، انگیزه خود را از دست می دهد؛ استاد می تواند با سپردن مسئولیت های متناسب، حمایت از ایده های نو، به رسمیت شناختن تلاش دانشجو و نشان دادن مسیرهای عملی پیشرفت، این احساس را تعدیل کند. پوراسماعیل ادامه داد: شکست در یک تجربه علمی نباید به معنای ناتوانی فرد تلقی شود، بلکه می تواند فرصتی برای یادگیری و بازنگری باشد، از سوی دیگر امیدآفرینی بدون صداقت و عدالت آموزشی امکان پذیر نیست و اگر دانشجو میان شایستگی و فرصت یا میان تلاش و نتیجه ارتباط معناداری نبیند، توصیه های امیدبخش نیز اثر محدودی خواهند داشت؛ بنابراین استاد باید در سطح فردی الهام بخش باشد و در حد اختیار خود برای تقویت شایسته سالاری، فرصت های برابر و اعتماد در محیط دانشگاه تلاش کند. وی با اشاره به ضرورت توجه استادان به آینده نگری دانشجویان بیان کرد: وظیفه استاد این است که دانشجو را با آینده ای روشن در دوران طلایی ظهور حضرت مهدی (عج) آشنا کند و به او کمک کند امکان ساختن آینده ای بهتر را بشناسد و سهم خود را در تحقق آن جدی بگیرد.

ضرورت تقویت تفکر انتقادی در برابر انبوه اطلاعات

این پژوهشگر علوم قرآن و حدیث با اشاره به مواجهه دانشجویان با حجم زیادی از اطلاعات، شبهات و روایت های مختلف گفت: در روزگار کنونی مسئله اصلی دانشجو کمبود اطلاعات نیست، بلکه دشواری تشخیص اطلاعات معتبر، تفکیک واقعیت از تفسیر، ارزیابی استدلال ها و مواجهه سنجیده با روایت های متعارض است. وی با تأکید بر اینکه نقش استاد باید از ارائه پاسخ های آماده به آموزش شیوه رسیدن به پاسخ معتبر گسترش یابد، اظهار کرد: استاد به جای آنکه صرفاً نتیجه پژوهش را عرضه کند، باید منطق رسیدن به آن نتیجه را نیز آشکار سازد و نشان دهد یک ادعا بر چه شواهدی استوار است، منابع آن تا چه اندازه اعتبار دارند و چه پیش فرض هایی در استدلال دخیل هستند، همچنین باید مشخص شود کدام بخش از نتیجه قطعی و کدام بخش همچنان قابل بررسی است. پوراسماعیل یکی از روش های مؤثر در این زمینه را تبدیل کلاس درس از فضای یک سویه انتقال اطلاعات به محیط گفت وگوی علمی و استدلال محور دانست و افزود: دانشجو باید بتواند پرسش خود را بدون نگرانی از تحقیر یا برچسب خوردن مطرح کند و استاد نیز به جای واکنش تدافعی باید با پرسش های دقیق او را به بازنگری در مبانی ادعای خود هدایت کند. وی تصریح کرد: پرسشگری علمی به معنای تردید بی ضابطه در همه چیز نیست، بلکه مستلزم آن است که پذیرش و رد یک ادعا براساس معیارهای روشن و متناسب با موضوع انجام شود و دانشجو باید بتواند میان داده و تحلیل، گزارش و تفسیر یا نقد مستند و ادعای بی پشتوانه تمایز بگذارد، در علوم انسانی و مطالعات دینی نیز آشنایی با زمینه تاریخی متون، اعتبارسنجی منابع و بررسی دیدگاه های رقیب از ابزارهای مهم مواجهه علمی با شبهات است. این پژوهشگر دینی الگوی عملی استاد را در تقویت قدرت تحلیل دانشجویان مؤثر دانست و افزود: استادی که محدودیت دانش خود را می پذیرد، در برابر دلیل قوی دیدگاهش را اصلاح می کند و میان نقد یک نظریه و تخریب صاحب نظریه تفاوت می گذارد به دانشجو می آموزد که حقیقت جویی مهم تر از اثبات همیشگی درستی موضع شخصی است. پوراسماعیل بیان کرد: موفقیت استاد در این عرصه را نباید تنها با میزان اطلاعاتی سنجید که دانشجو به خاطر می سپارد، بلکه باید بررسی کرد که دانشجو تا چه اندازه توانمند شده است تا مستقل بیندیشد، مستدل داوری کند و در برابر اطلاعات نادرست یا استدلال های فریبنده مصونیت فکری بیشتری داشته باشد.

لزوم پیوند آموزش دانشگاهی با اخلاق

وی درباره ضرورت تغییر جایگاه استاد از یک موقعیت صرفاً آموزشی به الگویی علمی، اخلاقی و اجتماعی برای دانشجویان اظهار کرد: الگو شدن استاد را نمی توان صرفاً با توصیه های اخلاقی یا انتظارهای فردی محقق کرد، بلکه این امر به محیط دانشگاهی نیاز دارد که در آن علم، اخلاق و مسئولیت اجتماعی در عمل به یکدیگر پیوند خورده باشند. این استاد دانشگاه نخستین تغییر ضروری را بازنگری در نظام ارزیابی و ارتقای اعضای هیئت علمی دانست و گفت: در کنار پژوهش و آموزش تخصصی باید کیفیت تعامل با دانشجویان، رعایت عدالت آموزشی، راهنمایی علمی، مشارکت در حل مسائل جامعه و نقش استاد در پرورش دانشجویان نیز مورد توجه قرار گیرد؛ این شاخص ها باید دقیق، شفاف و قابل ارزیابی باشند تا به تشریفات اداری یا امتیازهای صوری تبدیل نشوند. وی تقویت فرهنگ گفت وگو و اعتماد در دانشگاه را دومین ضرورت برشمرد و بیان کرد: دانشجو زمانی می تواند استاد را به عنوان الگویی علمی و اخلاقی بپذیرد که در محیط دانشگاه احترام متقابل، امکان نقد، آزادی علمی مسئولانه و انصاف در داوری را تجربه کند؛ این ویژگی ها صرفاً از طریق سخنرانی و توصیه شکل نمی گیرند، بلکه در تجربه روزمره دانشجو از رفتار استاد و مناسبات دانشگاهی ساخته می شوند. این پژوهشگر دینی تقویت ارتباط دانشگاه با مسائل واقعی جامعه را سومین ضرورت دانست و تصریح کرد: هنگامی که آموزش و پژوهش در ارتباط با نیازهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و انسانی قرار می گیرد، استاد فرصت می یابد مسئولیت اجتماعی علم را به صورت عملی نشان دهد؛ مشارکت دانشجویان در طرح های مسئله محور، فعالیت های علمی بین رشته ای، پروژه های خدمت رسانی تخصصی و همکاری دانشگاه با نهادهای اجتماعی می تواند فاصله میان دانش نظری و زندگی واقعی را کاهش دهد. پوراسماعیل با اشاره به ضرورت حمایت نهادی از استادان گفت: نمی توان از استاد انتظار داشت همواره نقش تربیتی، اخلاقی و اجتماعی مؤثری ایفا کند، اما برای تعامل عمیق با دانشجویان، راهنمایی علمی و مشارکت در فعالیت های اجتماعی، فرصت یا حمایت مناسبی در اختیار نداشته باشد. کاهش موانع اداری غیرضروری، فراهم کردن فرصت های توانمندسازی حرفه ای و به رسمیت شناختن فعالیت های تربیتی از جمله اقداماتی است که می تواند این ظرفیت را تقویت کند. این استاد دانشگاه با تأکید بر تفاوت میان استاد بودن و الگو بودن اظهار کرد: استاد الگو کسی نیست که هیچ گاه اشتباه نکند، بلکه کسی است که پاسخ درست را همواره در اختیار دارد و از اشتباه کردن مصون است. پذیرش خطا، اصلاح دیدگاه در مواجهه با دلیل و مسئولیت پذیری در قبال رفتار از ویژگی هایی است که می تواند استاد را به الگویی باورپذیرتر و اثرگذارتر برای دانشجو تبدیل کند. این پژوهشگر دینی در پایان گفت: دانشگاه زمانی به تربیت صرفاً علمی و انسانی نزدیک می شود که الگو بودن استاد به یک مسئولیت نهادی و فرهنگی تبدیل شود، نه یک توصیه فردی؛ یعنی مسئولیتی که بخشی از مأموریت رسمی دانشگاه و فرهنگ حاکم بر آن باشد. انتهای پیام

نظرات

captcha